Rośliny szklarniowe

Sukulenty

Kolekcja sukulentów we wrocławskim Ogrodzie Botanicznym obejmuje ok. 650 gatunków z rodziny Cactaceae i ok. 700 gatunków innych sukulentów. Rośliny te pochodzą z najsuchszych siedlisk, pustyń, półpustyń oraz obszarów górskich leżących w strefie tropikalnej. Cechą charakterystyczną tej grupy roślin jest zdolność do magazynowania wody w organach zawierających tkankę wodną zwaną miękiszem wodnym. To ewolucyjne przystosowanie sprawia, że rośliny mogą przetrwać bardzo długie okresy suszy.

Nazwa „sukulenty” pochodzi od łacińskiego słowa succulentus, czyli soczysty. Dzielą się one ze względu na organ magazynujący wodę na: łodygowe (do tej grupy należą przede wszystkim kaktusy i wilczomlecze), liściowe (agawy, aloesy, grubosze) oraz korzeniowe (przedstawiciele rodzin dyniowatych i trojeściowatych). Sukulenty są kserofitami (suchorostami), mają ograniczoną transpirację, a ich system korzeniowy jest słabo rozwinięty i stosunkowo płytki.

We wrocławskim Ogrodzie można podziwiać kaktusy i inne sukulenty w historycznej kaktusiarni, a także w dwóch szklarniach prezentujących „Sukulenty Afryki” oraz „Sukulenty Meksyku”. Największe okazy eksponowane są w kaktusiarni. Rosną tu wiekowe agawy, wilczomlecze i kaktusy (Cereus jamacaru).

Rośliny te są szczególnie ciekawe ze względu na swoje przystosowania. Ich wygląd jest odzwierciedleniem warunków, w jakich występują w stanie naturalnym. Wśród wilczomleczy zaobserwować można zjawisko konwergencji (łac. convergere – upodabniać się), które polega na tym, że niektórzy przedstawiciele tego rodzaju do złudzenia przypominają rośliny z rodziny kaktusowatych (Cacataceae). Z biologicznego punktu widzenia oznacza to, że w odlegle spokrewnionych grupach organizmów wykształciły się morfologicznie i funkcjonalnie podobne (czyli analogiczne) cechy.

Innym bardzo interesującym zjawiskiem, które można zaobserwować podczas zwiedzania szklarni, jest zjawisko mimikry, powszechnie występujące u przedstawicieli rodziny przypołudnikowatych (Aizoaceae), a mianowicie u rodzaju Lithops i kilku pokrewnych. Litopsy, zwane powszechnie „żywymi kamieniami”, zawdzięczają swoje miano upodobnieniu się do kamienistego podłoża, na którym występują w naturalnym środowisku.

Niektóre z sukulentów można podziwiać poza wnętrzem szklarni, gdzie możliwe jest sterowanie warunkami siedliskowymi. Na kwaterze znajdującej się przed wejściem do kaktusiarni zaprezentowane są gatunki kaktusów mrozoodpornych. Posadzone tu opuncje (Opuntia) świetnie znoszą nasze warunki klimatyczne i nie ma konieczności przenoszenia ich na zimę do pomieszczeń.

 

Rośliny tropikalne

Rośliny egzotyczne, pochodzące z cieplejszych stref klimatycznych, gromadzone są pod dachami szklarni. We wrocławskim Ogrodzie Botanicznym można je podziwiać w trzech szklarniach, z których każda prezentuje inną grupę roślin. Są to: Kolekcja Narodowa Rodziny Bromeliaceae, rośliny „dna lasu tropikalnego” oraz rośliny uprawiane metodą hydroponiczną, eksponowane w największej z naszych szklarni.

W kolekcji roślin tropikalnych zgromadzonych jest ok. 1200 taksonów. Podstawą tego zbioru są rośliny z rodziny ananasowatych (Bromeliaceae) – ok. 400 taksonów. Dominuje rodzaj oplątwa (Tillandsia), który nie wymaga zbyt wiele przestrzeni. Oplątwy to w przeważającej większości niewielkie epifity lub epility, które nie potrzebują do rozwoju gleby. Mają bardzo zredukowane korzenie, ponieważ nie pełnią one funkcji odżywczej. Zazwyczaj służą jedynie do przytwierdzenia rośliny do podłoża (w tym wypadku jest to kora drzew, skały, a nawet druty telegraficzne). Wodę wraz ze składnikami pokarmowymi oplątwy pobierają bezpośrednio z powietrza przez komórki liści. Rodzina ananasowatych obejmuje rośliny jednoliścienne, które w naturze występują w obu Amerykach, jeden tylko gatunek pochodzi z Afryki. Siedliska mają bardzo zróżnicowane, poczynając od lasów tropikalnych, a kończąc na ubogich w wodę terenach półpustynnych czy też wysokich górach. Jednym z przystosowań charakterystycznych dla tej grupy roślin jest tworzenie z rozszerzonych nasad liści tak zwanych cystern gromadzących wodę. 

Na szczególną uwagę zasługuje szklarnia stanowiąca trzecią część Panoramy Natury. Rośliny uprawiane są tutaj metodą hydroponiczną. Betonowe baseny, nakryte siatką i warstwą próchnicznego podłoża, zawierają w odpowiednich proporcjach pożywkę wodną i powietrze. Metoda ta jest jedną ze specjalności naszego Ogrodu. Prace nad jej modyfikacją i wdrożeniem rozpoczęła już w latach 50. XX w. była dyrektor Ogrodu – doc. dr Zofia Gumińska. W obecnych czasach bezglebowa uprawa roślin nie stanowi już takiego novum, jest powszechnie stosowana, zwłaszcza przy produkcji warzyw uprawianych w szklarniach. Ma to swoje uzasadnienie, gdyż rośliny tak uprawiane mają optymalne dla wzrostu warunki, osiągają większe rozmiary i dają wyższy plon niż te uprawiane metodami tradycyjnymi. Dzięki rezygnacji ze standardowego podłoża można wyeliminować czynniki chorobotwórcze znajdujące się w glebie. Do takiej uprawy szczególnie nadają się rośliny z rodziny obrazkowatych (Araceae).

W szklarniach podziwiać można również: filodendrony (Philodendron), difenbachie (Dieffenbachia), aglaonemy (Aglaonema), alokazje (Alocasia), anturia (Anthurium), monstery (Monstera), zroślichy (Syngonium), żółtosocze (Xanthosoma), męczennice (Passiflora), kordyliny (Cordyline), draceny (Dracaena), ketmie (Hibiscus) i figowce (Ficus), a także znaczącą kolekcję paproci i sagowców. Część roślin szklarniowych stanowią gatunki o zdecydowanie mniejszych wymaganiach co do temperatury i wilgotności powietrza, pochodzące ze strefy subtropikalnej. Rośliny te w większości wystawione są od wiosny do jesieni w donicach na terenie Ogrodu. Jest ich ok. 90 taksonów. 

Okazy zgromadzone w naszej kolekcji wykazują wiele cech, które są wyrazem przystosowania do warunków klimatycznych, w jakich rośliny występują w naturze. Warto więc przyjrzeć się im bliżej, by zgłębić wciąż jeszcze nie do końca poznany świat.

Karolina Sokołowska


Polub Ogród Botaniczny na Facebooku

TripAdvisor_Recenzje Wroclaw University Botanical Garden

social-icon

Sonda

Czy odwiedziłaś/eś już nasz Ogród?